Heimagrafreitur við Víkurkirkjugarð

Staðsetning: Reykjavík.
Fjöldi einstaklinga: 
2

Fjöldi legsteinamynda: 
1

Ljósmyndari: Þór Magnússon (1966).
Fjöldi kvenna: 
2

Fjöldi karla: 
0

Meðalaldur:
 
14
ár
Skoða garðinn í gagnagrunninum
Reykjavíkurapótek í Thorvaldsensstræti 6 – mynd tekin um 1905

Í dag er þessi heimagrafreitur hvergi sjáanlegur. Nákvæm staðsetning var að vissu leiti í vafa, en þó var vitað að hluti af þeirri lóð sem í dag myndar Thorvaldsensstræti 6 í Reykjavík var fengin Krüger lyfsala af hálfu Reykjavíkurbæjar hinn 17. apríl 1879 og 2. apríl 1883 til trjáræktunar. Þessi reitur var sem sagt í garðinum að baki húsi lyfsalans, gamla apótekinu við Thorvaldsensstræti, en sá garður var að hluta innan marka hin forna grafreits.

Krüger þessi hét fullu nafni Niels Schmidt Krüger og var hann fæddur í Bevtoft á Suður-Jótlandi þann 26. júní 1850. Hann var lyfjafræðingur, og apótekari í Reykjavík árin 1877-1890. Þann 31. ágúst 1882 lést kona hans, Angelique Josephine Maria fædd Berthelsen snögglega, og var talið að hún hefði fyrirfarið sér með því að drekka karbólsýru. Angelique var fædd í Kaupmannahöfn 14. janúar 1855, dóttir hjónanna Nis Berthelsen, sem var prestur, og Sophie Christiane Maria Louise Reumert. Þau Niels Schmidt Krüger giftu sig í Odense 27. júlí 1877 og höfðu því verið gift í 5 ár er Angelique lést.

Eftirfarandi lýsing á andláti Angelique birtist í blaðinu Lögberg 1. maí 1930:

„Frú María Josefine Angelique Kruger var eitt sinn, eftir því sem sagan segir, snemma dags á fótum í borðstofu Apóteksins. Var hún þannig klædd, að hún var í náttkjól með slegið hár. Maður hennar, Kruger apótekari, var og þar í stofunni og varð þeim hjónum sundurorða. Frúin hafði í hendinni meðalaglas með karbólsýru í; og er henni rann svo í skap við mann sinn, að hún var til búin að leita örþrifaráða, kallaði hún til hans, að ef hann léti eigi af orðum sínum, þá mundi hún súpa úr karbólsýruglasinu.

Apótekarinn lét eigi skipast við hótun konu sinnar, og sagði eitthvað á þá leið, að hún mundi gera svo sem henni bezt þóknaðist. Gekk hann því næst út úr stofunni og inn í lyfjabúðina; en hafði aðeins verið þar drukklanga stund, er honum barst til eyrna, að frúin hefði drukkið karbólsýruna. Átti hún skammt eftir ólifað er að var komið. Hún var jörðuð í þeim hluta kirkjugarðsins gamla, er apótekið hafði þá fengið fyrir blómagarð.“

Leiði Angelu Krüger og stúlku hennar. Mynd tekin 1966. Horft á vinnuskúra og Landssimahúsið – Dómkirkjan og Alþingishúsið fjær til hægri.

Vegna þess að hún stytti sér aldur, hafa líklega verið vandkvæði á því að fá hana jarðaða í kirkjugarði. Krüger lyfsali fékk allavegana sérstakt konungsleyfi, dags. 29. september 1882, til þess að greftra konu sína í heimagrafreit á lóðinni, eða nánar tiltekið í ,,del av hans have” líkt og það er orðað í konungsleyfinu. Heimagreftranir mátti nefninlega einungis framkvæma að fengnu konungsleyfi. Uppúr þessu töldu prófastar það skyldu sína að líta eftir þessu leiði, er þeir vísiteruðu
Reykjavíkursókn.

Fjórum mánuðum síðar, nánar tiltekið 20 janúar 1883, lést svo misserisgömul dóttir þeirra, Ingeborg að nafni. Hún var jarðsett hjá móður sinni 25. janúar 1883 og í kirkjubók er skráð ,,Jarðsett í prívat grafreiti hjá apotekinu”. Leiðið var upphaflega umlukið vönduðu grindum úr steypujárni, en með tímanum brotnuðu þær ýmist eða losnuðu og á endanum (1966) voru þær komnar í hrúgu við leiðið. Á leiðinu var stórt tré og að auki hvít marmarahella sem var árið 1966, farin að láta á sjá og letrið á henni orðið mjög máð. Á hellunni stóð:

Herunder hviler Marie Krüger født Berthelsen.
Født i Fredrikssund 1855.
Død i Reykjavík 1882.
Ingeborg Krüger død 8 maaneder gammel.

Þegar nýja Landsímahúsið reis árið 1967 var þessum heimagrafreit rutt í burtu, en engar heimildir eru fyrir því hvað varð um marmarahelluna. Steypujárnsgrindurnar sem voru umhverfis leiðið munu vera geymdar á lofti Dómkirkjunnar.

Eftir þetta sviplega andlát Angelique fóru að heyrast ótal sögusagnir um að hún hefði sést í borðstofunni og víðar um húsið, í náttkjólnum með slegið hárið. Ekki voru það allir sem trúðu þessum sögum, en einn atburður sem gerðist talsverðu eftir andlát hennar, átti þátt í að ýta undir sögusagnirnar.

Eftirfarandi frásögn var líka í Lögbergi 1. maí 1930.
Þann 14. júlí 1922 kom hingað til Reykjavíkur austurrískur tökudrengur, til sumarvistar í Reykjavíkur Apóteki. Hann var þreyttur eftir sjóferðina, og var vísað til sængur uppi á lofti undireins og hann kom. Þennan sama dag giftu þau sig í Kaupmannahöfn, Þorsteinn Sch. Thorsteinsson, eigandi apóteksins, og Borgþóra Pétursson. Foreldrar Þorsteins og systkini bjuggu í apótekinu, og var efnt þar til gleðskapar í tilefni af giftingunni. En hinn ókunnugi austurríski drengur svaf uppi á lofti á meðan á því stóð.

Um miðnætti kom herbergisnautur hans inn til hans og ætlaði að ganga til rekkju. En í því rís pilturinn á fætur. Sást á látbragði hans að hann gekk í svefni. Gekk hann út úr herberginu, niður um stigann og út í eldhús, út um litlar bakdyr og út í blómagarðinn. Gekk hann hægt og stillt sem kunnugur þó aldrei hefði hann farið þessa leið. Er hann eigi þurfti að taka til höndum til þess að opna hurðir og þess háttar, hélt hann fórnandi höndum á brjósti sér. Þá hann kom út í blómgarðinn, gekk hann rakleitt að leiði frú Krüger, kraup þar á hné og fórnaði höndum stundarkorn. En síðan gekk hann sömu leið til hvílu sinnar, án þess að vakna og svaf til morguns.

Um morguninn var hann að því spurður, hvað hann hefði dreymt um nóttina, eða hvort ekkert hefði fyrir hann borið. Kvað hann nei við því. Var honum aldrei sagt frá svefngöngunni, og veit hann ekkert um hana enn í dag. En meðan hann var í Reykjavíkur Apóteki það sumar og síðar, bar aldrei á að hann gengi í svefni.

Heimildir:
MBL 05-11-1966, s. 24
Lögberg 01.05.1930, s. 7
Læknablaðið 15.11.2008, s. 772
Þórir Stephensen (kirkjugardar.is)
16_askorun_heidursborgara.pdf (reykjavik.is)
Virðing fyrir sögunni og staðreyndum e. Völu Garðarsdóttur

Leave a Comment

Your email address will not be published.