Innra-Hólmskirkjugarður

Staðsetning: Innri-Akraneshr., Borgarfjarðarsýslu.
Fjöldi einstaklinga: 
125

Fjöldi legsteinamynda: 
81

Algengasta kk nafnið: 
Jón

Algengasta kvk nafnið: 
Guðrún

Ljósmyndari: Sigurður Pálsson (2022).
Fjöldi kvenna: 
62

Fjöldi karla: 
63

Meðalaldur: 
62
ár
Skoða garðinn í gagnagrunninum

Innra-Hólmskirkjugarður er nær því ferhyrndur að lögun, 32 m að lengd frá suðri til norðurs og 41 m á breidd frá austri til vesturs. Einhlaðinn steinveggur er um mestan hluta garðsins og netgirðing á rörstaurum og -slám er að auki um garðinn að austan og norðan. Sáluhlið smíðað úr timbri er í vesturhlið kirkjugarðsveggjar andspænis kirkjunni.

Í kirkjugarðinum eru fjölbreytileg minningarmörk að efni og gerð og á sama við um umgjarðir leiða.

Eins og í svo mörgum kirkjugörðum, þá voru nokkrir legsteinar sem ég gat ekki lesið á. Ef þú veist hverjum þeir tilheyra máttu endilega láta mig vita. 

Minnisvarði þeirra sem hér hvíla í ómerktum gröfum

Hægra megin þegar gengið er upp að forkirkju er lágur grásteinsvarði með burst sem stendur á sökkli og undirsteini. Hann er gamallegur, hefur verið slípaður upp á öllum hliðum en þó ögn veðraður að baki. Letrið hefur ekki verið meitlað upp að nýju heldur hefur verið sandblásið ofan í það gamla. Varðinn er 15 cm á þykkt við burst en 19 cm neðst. Breiddin við burst er 37 cm en rúmir 42 cm neðst. Hæð varðans upp í burst er 96,5 cm en hæð hliðanna er 85 cm. Ofarlega í varðanum er lágmynd Thorvaldsens Nótt og er hún tæplega 15,5 cm í þvermál. Stafahæð í nöfnum er 3,5 cm en í öðrum línum mælast stafirnir frá 2,5 cm upp í 3 cm. Efri brúnir sökkulsins eru látnar halla örlítið. Hann er 49,5 cm á breidd, 26 cm á þykkt og 27,5 cm á hæð í brúnir en alls um 30 cm. Undirsteinninn er 64,5 cm á breidd og 40 cm á þykkt. Undirsteinninn stendur um 8 cm upp af jörðu.

ÁRNI ÞORVALDSSON
HREPPSTJÓRI
1826 – 1902
KONA HANS
RAGNHILDUR
YSLEIFSDÓTTIR
1841 – 1922

Á sökklinum stendur:
ÞAU REISTU ÞESSA KIRKJU 1892

Úr garðinum er ættaður legsteinn yfir Björn lögmann Markússon. Steinninn var um langt skeið í viðgerð en er nú geymdur á staðnum. Leiði Björns lögmanns mun vera í horninu milli kirkju og forkirkju að norðanverðu. Minningarmark þetta er verk danska myndhöggvarans Johannes Wiedewelts (1741-1802) en meðal annarra verka hans má nefna steinkistur konunganna Kristjáns sjötta og Friðriks fimmta í dómkirkjunni í Hróarskeldu. Þetta mun hafa verið eitt af síðustu verkum Wiedewelts enda var hann orðinn aldurhniginn þegar hér var komið sögu.

Minningarmarkið mun vera úr norskum marmara og var letrið upphaflega gyllt. Marmaraplatan er 121,3 cm á hæð en 79 cm á breidd. Þykkt hennar er 4 cm. Frá efstu brún og niður í letur mælast 15,5 cm. Í hverju horni er úthöggvinn hringur en þar í er upphleypt sexblaða blóm, 4,5 cm í þvermál. Efst á steininum er meitlaður bekkur þar sem á er upphleyptur pálmablöðungur og liggja blaðstilkarnir til hægri og vinstri. Frá brún og niður í skrautverkið eru 5,7 cm en borðinn sjálfur er 39,4 cm á breidd en 4,4 cm á hæð. Neðst á plöntunni er jafnlangur bekkur með öldutoppum. Neðsti borðinn mælist 39,4 cm á breidd en á þykkt 4,4 cm. Frá neðstu brún og upp í letur eru 18,9 cm. 

Á steininum stendur:

HÉR. BLUNDAR.
BJÖRN. MARCUSSON.
OG. HANS. ÖLDRUD. FRU
ANNA. DOROTHEA.

HANN.
FÆDDIST. MDCCXVI.
VARD
SÝSSLUMADUR. Í. SKAGAFIRDI. MDCCL.
VICI. LÖGMADUR. [S.] OG. A. Á. ÍSLANDI.
MDCCLI.
LÖGMADUR. MDCCLVII.
D[Ó I]X. MART. MDCCXCI.
[L]XX. ÁRA. GAMALL.
[EI]NHVVÖRR. ELLSTI.
[ÍS]LANDS. LÖGMADUR.
LJÚF[UR] OG LÖGSPAKUR. MADUR

HÚN.
FÆDDIST. MDCCXII.
DÓ. XX. JULII. MDCCXCV.
LXXXIII. ÁRA. GÖMUL

SÆLIR. ÞEIR. SOFNUDU
SEM. Í. DROTTNI. DEYIA.

STEININN. SETTI.
STIPTAMTMADURINN.
OLAFUR. STEPHÁNSSON.
A° .MDCCC.

Hér blundar 
Björn Markússon
og hans öldruð frú
Anna Dorothea.

Hann
fæddist 1716,
varð sýslumaður í Skagafirði 1750,
vísilögmaður sunnan og austan á Íslandi
1751,
lögmaður 1757,
dáinn 9. mars 1791
75 ára gamall.
Einhver elsti
Íslands lögmaður,
ljúfur og lögspakur maður.

Hún
fæddist 1712,
dó 10. júlí 1795
83 ára gömul.

Sælir þeir sofnuðu
sem í Drottni deyja.

Steininn setti
stiftamtmaðurinn
Ólafur Stefánsson
annó 1800.

Björn lögmaður var sonur Markúsar Bergssonar sýslumanns í Ögri og konu hans Elínar Hjaltadóttur prests og listamanns í Vatnsfirði Þorsteinssonar. Hann lauk embættisprófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1746 og varð lögmaður sunnan og austan 1757 en hafði áður verið varalögmaður og ráðsmaður á Hólum í Hjaltadal. Hann fluttist árið 1758 að Hvítárvöllum, þá að Melum í Melasveit og því næst að Leirá í Leirársveit en andaðist á Innra-Hólmi hjá Ólafi Stefánssyni stiftamtmanni sem setti honum legsteininn sem er lýst að ofan. Kona Björns, Anna Dorothea Glahn, var dönsk, ekkja Glahns hirðmatsveins.

Innra-Hólmskirkjugarður var myndaður af Sigurði Pálssyni og fær hann kærar þakkir fyrir!

Heimild:
Kirkjur Íslands 13. bindi, s. 198-203

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *